Gdańskie Miniatury: Legendy Starego Przedmieścia

Stare Przedmieście jest historyczną dzielnicą Gdańska, która wchodzi w skład Śródmieścia.
Mianem Starego Przedmieścia określa się obszary miasta położone wzdłuż ul. Podwale
Przedmiejskie (dawne mury miejskie) od północy oraz ul. Okopowej i ul. Trakt św.
Wojciecha od zachodu. Od południa dzielnicę zamykają bastiony obronne, a od wschodu –
nurty rzeki Motławy.
Stare Przedmieście ma już 700 lat. Historia tej dzielnicy jest związana z przemysłem
szkutniczym, czyli stoczniowym, który rozwijał się nad Motławą nieopodal dzisiejszej
ul. Lastadia. Lastadia to nazwa, która funkcjonowała w świecie hanzeatyckim (bałtycki
związek kupiecki) i oznaczała miejsce, gdzie buduje i remontuje się statki.
Jednak okręty rosły i niektóre z nich były za duże, żeby wpłynąć do naturalnego koryta rzeki.
Dlatego na przełomie XVI i XVII wieku poszerzono Motławę. Nowe koryto wytyczono od
Śluzy Kamiennej wzdłuż Kamiennej Grobli. Dzięki temu powstała Nowa Motława oraz
Wyspa Spichrzów.
Nad Starą Motławą przestano budować statki, za to do dzielnicy wprowadzili się rzeźnicy.
Pozostałością po jatkach, czyli kramach rzeźniczych, jest nazwa ulicy Rzeźnickiej.
Inne historyczne ulice Starego Przedmieścia to Żabi Kruk i Kocurki. Z obiema związane
są legendy, które poznamy w ramach spaceru „Gdańskich Miniatur”.
Stare Przedmieście od pierwszego ćwierćwiecza XV stulecia przeżywało rozkwit. Wówczas
dzielnicę zamieszkiwało dwa tysiące ludzi. Przed II wojną światową na Starym Przedmieściu
żyło aż osiem tysięcy mieszkańców i mieszkanek Gdańska.
W XVI w. postanowiono lepiej chronić miasto, które miało przestarzały system umocnień.
Zapadła decyzja o budowie nowoczesnych fortyfikacji. Zbudowano w tym czasie czternaście
bastionów, niektóre z nich możemy oglądać do dziś na Dolnym Mieście i Starym
Przedmieściu. W ciągu fortyfikacji na Starym Przedmieściu zachowały się jedynie bastiony
św. Gertrudy oraz Żubr. Kolejne tworzą odcinki na Dolnym Mieście: Wilk, Wyskok, Miś
i Królik. W ramach prac nad nimi w Gdańsku powstała pierwsza na świecie kolejka linowa,
która transportowała piasek do budowy z pobliskiej Biskupiej Górki.
Na Starym Przedmieściu znajdował się jeden z największych w średniowieczu klasztorów
franciszkańskich w Europie.

Organizatorzy: Instytut Kultury Miejskiej, Miasto Gdańsk
2013-2021 Miniatury Gdańskie